najstarszą inskrypcją łacińską jest napis na spince z Preneste:
Manios med fhe fhaked Numasioi. (VII w. przed Chrystusem)
jednakże jego autetnyczność jest kwestionowana - o ile spinka rzeczywiście moze pochodzic z tamtego okresu, to napis na niej jest prawdopodobnie fałszerstwem archeologicznym - ja jestem zdania, że napis jest fałszerstwem... swoją tezę opieram na tym, że pomędzy słowami są umieszczone kropki - tzn. niegdyś pisano CIURKIEM, czyli bez odstępów między wyrazami... z czasem wprowadzono znaki interpunkcyjne - tzn. oddzielano wyrazy kropką miedzy literami... jednakże moda na taki zapis (w tym rejonie) pojawiła się znacznie później...
jest wiele inskrypcji łacińskich - spisanych w
Corpus Inscriptionum Latinarum czyli popularne CIL; wszystkie inskrypcje odkryte go tej pory są tam zebrane i uporządkowane, mają swój dokładny numer etc... np: powyższa inskrypcja: CIL I 2 3; (to 2 przy I jest górnym indeksem - jak potęga) - są jeszcze inne spisy: Dessau ILS, Palmer S. , Meiser - ale te są mniej popularne...
niestety większa część "tego co spisano" nie przetrwała najazdu Gallów w 390 r. przed Chrystusem - dlatego nie dysponujemy rzadnym materiałem piśmiennym powstałym przed ową tragiczną dla nas datą...
z najstarszych materiałów pisanych mamy np: Carmen Fratrum Arvalium (tzn. były to pieśni Braci Polnych, proszące bogów o urodzaj; zostały one spisane znacznie później, niż powstały, wiemy natomiast, że już starożytni nie rozumieli ich treści); większość tekstów łacińskich można znaleźć tu:
www.thelatinlibrary.com