Praesens activi — notatka A4

Wszystkie notatki

A4, pionowo, skala 100%. W oknie drukowania można wyłączyć nagłówki i stopki przeglądarki. Zapis PDF jest dostępny w opcjach drukarki.

Indicativus praesentis activi to tryb oznajmujący czasu teraźniejszego strony czynnej. Koniugację ustalamy z bezokolicznika i formy pierwszej osoby: amāre, monēre, regere, capere, audīre. III na -iō jest grupą w obrębie III koniugacji.

Odmiana

Pers.	I amāre	II monēre	III regere	III na -iō capere	IV audīre	esse
1. sing.	amō	moneō	regō	capiō	audiō	sum
2. sing.	amās	monēs	regis	capis	audīs	es
3. sing.	amat	monet	regit	capit	audit	est
1. plur.	amāmus	monēmus	regimus	capimus	audīmus	sumus
2. plur.	amātis	monētis	regitis	capitis	audītis	estis
3. plur.	amant	monent	regunt	capiunt	audiunt	sunt

Znaczenia: amō — kocham; moneō — upominam; regō — kieruję; capiō — chwytam; audiō — słyszę; sum — jestem.

Rozpoznawanie form

Końcówki osobowe: -ō / -m, -s, -t; -mus, -tis, -nt. Samogłoska przed końcówką zależy od wzoru; nie wystarczy dopisać końcówek do niezmiennej podstawy.
II i III różnią się długością samogłoski w bezokoliczniku: monēre — II, regere — III (krótkie e). Bez makronów potrzebna jest znajomość form słownikowych.
III na -iō ma capis, capit, ale capiunt; IV ma audīs, audīmus, ale audit, audiunt.
Sum odmienia się nieregularnie. Pozostałe czasowniki nieregularne i deponentia wymagają osobnych wzorów.

Przykłady

Puella cantat. Dziewczynka śpiewa.

Librum legimus. Czytamy książkę.

Discipulī magistrum audiunt. Uczniowie słuchają nauczyciela.

Końcówka wskazuje osobę i liczbę; zaimek osobowy często można pominąć, podobnie jak po polsku. Makron oznacza długą samogłoskę, nie akcent.